Nişanlılar, ləpələri  daim  beton  səddə  çırpılan  dənizin  sahilində  görüşdü.  Bura  park  idi,  döşəməsi  beton  səddən  başlayırdı.  Hər  ikisinin  saçına  dən  düşmüşdü.  Əl - ələ   tutub  xırda, bəlkə də qayğılı addımla  gəzirdilər.  Arabir  hörmətlə  baxışıb  gülümsünürdülər.  Bir də  beton  döşəməli  parkın  toranına   kiçik  cümlələr  səpələnirdi. Bəzən  qızın  çöhrəsindən güclə  sezilən  əsəbilik keçirdi.  Görüşdən  əvvəl  qız  gözünün  ətrafında  əmələ   gələn  qırışlara  uzun – uzadı  baxmışdı.  Həftədə  bircə  dəfə   görüşmək  imkanları  olurdu. Həm  oğlanın,  həm  də  qızın  çətin  və  ağır  işi  vardı. 

     Nəhəng   skamyanın  küncündə oturdular. Oğlan  qızın  cod  əllərini  özünün  iri  cod  ovcuna  aldı.  Bacardığı  qədər  nəvazişli  sözlər  deməyə  çalışdı.  Sonra  bir  qədər  yöndəmsiz  də  olsa  öpüşməyə  başladılar.  Birdən  qız  dodaqlarını  çəkdi.  Cəld  üzr  istəyib  üzünü  yana  çevirdi.  Uzun – uzadı  öskürdü.  Utana – utana   təkrar  üzr  istədi.  Oğlan  ərkyana  qızı  özünə  çəkdi. 

     Bu  dəfə  oğlan  dodaqlarını  çəkdi.  Heç  üzr  istəməyə  macal  tapmadı.   Kəsik – kəsik   xeyli  öskürdü.  Sonra  cib  yaylığını  cıxarıb  ağzını  silə - silə  qıza  baxdı.  Hər  ikisini  gülmək  tutdu. 

                                            *    *    *         

      Mübarizə  başlayan  andan  əqidəyə  köləlik  də  başlar.

                                            *    *    * 

     Qızmarda  gəzib   istidən  gileylənmə. 

                                             *    *    *

    Dar  yolda  sağı  tutub  gedən  sürücüylə,  bütöv  yolu  tutub  gedən  sürücü  arasında   yəqin  ki  fərq  var. 

     Yəqin  ki,  korların  da öz fənəri   var.  

                                              *    *    *  

     Meşələri  yarıb  uzanan  şosedə,  yaxud  lap  elə  kənd  və  şəhər  küçələrində asfalta  yapışıb  quruyan  heyvanları  tez – tez   görmək  olar.  Baxmayaraq  ki,  heyvanlar  insana  nisbətən  çox  cəld   və çevikdi. 

     Bəs  onda  niyə  üstünə  şütüyən  hədəfdən  yayına  bilmir? 

    Heyvan  yalnız  bir  halda  özündən  qüvvətli  hücumu  dəf  eləmək  istər – ovunu  bölüşmək  istəmədikdə. 

    Ona  görə  də  ey  adamlar,   yeməli  şeyləri  yola  atmayın.

                                               *    *    *

     Kənd  çayxanaları  ayrı  aləmdi.   Bir  dəfə  səmimi   şerlər  yazan  və  dadlı  bamiyələr  bişirən    dostumla  nərd   atmaq  istədik.  Zərin  birini  götürüb  atdım.  Şeş  düşdü. O,  tərəddüd  eləmədən  özündəki  zəri  mənə  uzadıb  dedi: 

      –  Mən   şeşə  zər  atmıram. 

                                               *    *    * 

      Bizim   kəndin   məscidindəki  minbərin  qabağında  tribuna  da  vardı.  Cümə  günü xütədən  əvvəl  fiqhə  aid   sual – cavab  olurdu. 

      “Hər  bir  müsəlman  öz  ölkəsinin  yolu  ilə  getməlidi.”  –  bir  dəfə  imam  sual – cavabın  sonunda  belə  demişdi.  Sonra  xütbə  oxumaq  üçün  minbərə  qalxmışdı.

                                                 *    *    * 

     Yalnız   yemək  stolu,   bütün  ailənin  ğündə  bir  neçə  dəfə  yığışdığı  yeğanə  yerdi.                        

Açar sözlər:

     Ömründə  bu  cür  şiddətli  həyəcan  hiss  eləməmişdi. Bədəni fəza    gəmisinin   kabinəsinə  bərk   pərçimlənsə də,   bütün  ruhu  uçunurdu.  Kosmosa  ilk  uçuşuydu.  Onu  bir  daha  Yerə   qayıtmamaq qorxusu  bürümüşdü.   Özünə  görə   narahat  deyildi,  bir  daha  atasını  görməməkdən  qorxurdu.  İki  il  ərzində  keçdiyi  sərasər  təlimlər,  ciddi  rejimlə  qidalanma,  müxtəlif  komissiyalar  onun  iradəsini  sarsıtmamışdı.  Uçuş  qabağı  on  günlük  dinclik  verilmişdi. Əgər   buna  dinclik  demək  mümkün  idisə, –  gimnastika,  qidalanma,  yenə  də  hər  şey  ciddi  nəzarət  altında   idi.  Lakin  dünən  eşitdiyi  xəbər  bütün  varlığını  alt – üst  eləmişdi.  Bayaq  xüsusi  avtobus  onu  Kosmik  Uçuşlar  Mərkəzinə  gətirəndə  də  elə  yorğun,  elə  əzgin   idi ki,   heç  düşmək  istəmirdi.  Halbuki  onun  bədəni  ən  ölü  yorğunluğa  ideal  tab  gətirə  biləcək  qədər  öyrəncəli  idi.  Dünən  nəzarətçilərin  ehtiyatsızlığından  istifadə  eləyib  burdan  min  kilometrlərlə  uzaqda  olan  ailəsinə  zəng  vurmuşdu.  Sevinirdi.  Məxfi  məlumat olsa da,  sabahkı  uçuşunu  onlarla  bölüşmək  istəyirdi.  O,  altı  il  idi  ki,   atasını  görmürdü.  Bu  arada  bir  dəfə üç – dörd  saatlıq  evdə  olmuşdu.  Anasını,  bacılarını  görmüşdü.  Mövsüm  vaxtı  idi.  Atası  evdən  xeyli  uzaqda  yerləşən   ailəyə  məxsus   fındıq   bağında  gözətçi  qalmışdı.  Məhsul  yığımından   sonra  gələcəkdi.  Uşaqlıqda  atasıyla  çox  getmişdi  fındıq  bağına.  İçində  balaca  balıqlar  qaynaşan,  şəffaf,  sərin  suyu olan  balaca  çay  da  axırdı  ordan. O  vaxt  anasıgillə  sağollaşanda  atasını  da  bağrına  basmağı  elə  arzulamışdı  ki... 

Açar sözlər:

     Nə  qədər  tələssəm   də  həmişə   cümə  namazını    çöldə  qılıram.   Çünki   məscidin   içi  hələ  ertədən  gəlib  zikr  eləyən,  Quran  oxuyanlarla  dolu  olur.  Bu  dəfə  də  belə  oldu. Ayaqqabılarımı  soyunub  yalnız  cümə  günləri    çölə  sərilən  böyük  xalının   üzərinə  çıxdım.  Məscid  namazını  qılıb  oturdum.  Dodaqaltı  zikr  eləməyə   başladım. Xütbəyə  az  qalmışdı. 

     Məscidin  həyəti  yox  idi  və  əslində  çöl  dediyim  küçədəki  adi  asfalt  yoldu.   Xalı  və  həsirlər  də  bura  döşənmişdi.  Və  əlhəmdulilləh,  tədricən   cümə  namazına  gələnlərin    sayı  artıqca  xalılar  döşənən  yer  də  böüyürdü. 

     Xütbə  başladı. Allah – Təalanın   sonsuz  hikmətini  həmişəki  kimi  qorxu  və  heyranlıqla  dinləmək  üçün  diqqət  kəsildim.  Bu  günki   mövzu  qadın  kişi  münasibətləri  haqqında idi.  Dinlədikcə   düşünürdüm  ki,  səslənən  hər  bir  fikir  son  dərəcə  məntiqlidi. Qadın  və  kişilərdə  yersiz  iddiaların   coşduğu   indiki  dövr   üçün  hədsiz   dərəcədə  ibrətamizdi.  Bəzi   urban  cəmiyyətlərdə  yolunu  azan  və  mürəkkəblik  dövrünü  keçib   xaosa  uğrayan qadın  - kişi  ünsiyyətlərinə  qarşı  sadə,  dəqiq   həm də  gözəl  nümunələrdi.  Hamı  səssizcə  xütbəyə  qulaq  asırdı. 

     Birdən  böyrümüzdə   qadın  tuflisinin  kəskin  taqqıltısı  eşidildi.  Bir  çoxları  kimi  məndə  çevrilib  baxdım.    Məscidlə  bizim   arasımızdakı    səkidən  çox  gözəl  bir  qadın   keçirdi. Üzündə  saymazana ifadə  vardı.  Geyimi  bədəninə  kip  idi.  Saç  düzümündən,  baxışlarından, yüngül yerişindən  güclü  şəhvanilik   axırdı.  Qadının  arxasınca  başını  aşağı  dikən  bir  kişi   gəlirdi.  Deyəsən   onun  əriydi.  Mənə  elə  gəldi  o,  bizdən  utanır.    

     Kişi   əlində    qadının  çantasını  tutmuşdu.   

Açar sözlər:

        Qələmi  bərk  basanın   xətti  gözəl  olmaz.

                                                     *    *    * 

        Öz  kölgəsindən  qorxanlar bilir  ki,  Kölgə  özü  haqda  deyilənləri  bilir.

                                                     *    *    *

         Ağ  kölgə  

                                                      *    *    *

      Qadın televiziya şirkətində  müxbir  işləyirdi. Əri isə polis serjantıydı.  Qadın  tez – tez  ərindən  intervü   alırdı.

                                                       *    *    * 

       Allah təala ilə  ünsiyyətə   maneələr  qoyan  sözlər   daha  çox  feildən  törəyər.

                                                       *    *    *

       Heç  də  cahil  olmayan  bir  adamın  içindən  qələmə  alınan komediya  vasitəsilə biz  cahilliyə  gülürük.  Kimin  cahilliyinə?! 

      Cahilin  də  cahilliyə  gülməyi  kimi  başqa  böyük  riyakarlıq  varmı…?! 

                                                       *    *    * 

        Bəzən  yuxarı  siniflərə  qədər   olan  uşaqlıq  illərimin   hansısa  məqamını  xatırlayıram.  O  günlərin  nuru  düşüncəni   donduracaq   qədər  bol  idi.

                                                                                                                                                                                      *    *    *

     O, siqaretini nəhəng közə basıb söndürdü

                                                          *    *    *

         Mətbəxdəki   qabyuyan  çanaqlar   evin  ritmidi.  Çünki  danq! – daranq!, – danq! – daranq!, – daranq!, – danq!.       

  ……..və   sonsuzluq

                                                      *    *    *                 

    Saf  doğulan  körpəni  ilk  dəfə  insan  virusa   yoluxdurur.  Burda  sözlərini  qəzəblə  yazdığım   teatral  gülüş.  Ha,  ha,  ha,  yəni  mən   peyvəndləri  nəzərdə  tuturam.

Açar sözlər:

    Nə   böyük  kənd  idi,  nə  kiçik.  Açıq  şabalıdı   torpağı  quraqdan  cadar – cadardı. Kənddə  cəmisi  bir  nəfər  namaz  qılırdı – kəndin  mollası.   Qəbirstanın   çəpəri  söküləndə   mollanın   oğulları  qəbirlərə     ehtiramla  baxa – baxa   sökükləri  yamayırdı. Çünki   ailənin  əsas  gəliri  burdan  idi.  Hər gün olmasa da,  həftədə  iki – üç  dəfə   kənd  əhlindən  mollaya   sifariş  gəlirdi.  Hər  kəs  qıyımından  çıxanı  verirdi; pul, toyuq, buğda, və s. Həftə  ərzində  mollanı  gah   qəbirstanın  yuxarısında,  gah   mərkəzində,   gah  da  kənarında   görmək  olardı.  Bir   məzara  isə  molla  xüsusi  diqqət  yetirirdi… 

    Mollanın  ailəsindən  fərqli  olaraq  kənd   əhli  qəbirliyə  heç  də  rəğbət  və  ehtiramla baxmırdı. Təbii  ki,  dünyəvi   istəklər  və  səmavi  iman  daxilən   həmişə  mübarizə  aparır.  Bütün  hallarda  əvvəl – axır  yerin  qəbirlikdi.  Ancaq  kənd  camaatının  məzarlığa   ikrahla  baxmağının  əsas  səbəbi   başqaydı.  Dirəklər  çoxdan  basdırılsa  da,  tez – tez  dəyişilən   rayon  rəhbərliyi   çoxdan  və  dəfələrlə   vəd  versə  də,  indiyədək   kəndə   elektrik  xətti  çəkilməmişdi. 

     Kənddə  isə  yalnız  bir  yerdə  işıq  yanırdı – qəbirlikdə.  Daha  doğrusu,  bir  qəbirin  üstündə.  Əsli  bu  kənddən  olan  hansısa  nazir   arvadının   məzarıydı.  Arvadının  xatirəsi  üçün  düz  qəbrəcən  işıq  çəkdirmişdi. 

                                                      *    *    *  

     Övladlar   valideyn  olandan  sonra  özünün  övlad  olduğunu   başa  düşür. 

Açar sözlər:

     Filmin   növbəti  səhnəsi   qar  üzərində  çəkilməliydi. Yay  olduğu  üçün  çox  fikirləşmədən  Duz  gölü  natura  kimi   seçildi. Adı  göl  olsa  da,  özü  çoxdan  qurumuşdu. Yerində isə yalnız  göz  işlədikcə  ağaran qalın duz  qatı  qalmışdı.  Əsas  odu  ki,  kameranın  gözü  üçün  hər  tərəf ağappaqdı. Deməli   yerdə    qar  var.  Çəkiliş  günü  təyin  olundu.  Və  təxminən  otuz  nəfərdən  ibarət  qrup  qar  üzərində,  daha  doğrusu  duz  üzərində  işə  başladı. Torpaqlı,  tozlu   yolun  o  başında  avtomobil  göründü.  Maşından  yaxşı  başı  çıxan  adamın  bir  baxışı  kifayət  eləyər  ki, bunun  əlil  avtomobili  olduğunu  təyin  eləsin.  Çəkiliş  qrupu  üçün  isə  o,  sadəcə  kinorejissordu. Balaca  maşın   yaxınlaşdı.  Rejissor  köməkçiləri  köməyə  tələsdi.  Qapıdan  əvvəlcə   qoltuqağacların  ucu  göründü,  ardınca  da  rejissorun  yeganə  qıçı  uzandı.  Köməkçilər  onun  qalxmağına  kömək  elədi.  Və  həmişəki  kimi  köməkləşib  çəkiliş  meydançasına  gəldilər.  Rejissorun  enli  qatlama  kreslosu  artıq  hazır  idi.  O,  oturdu  və  çəkiliş  nöqtəsini  göstərdi.  Operator  assistentləri  kinokameranı  gətirməyə  getdilər.   Onlar  gec  qayıtdılar.  Sifətlərində  çaşqınlıq  vardı.  Təqsirli  adamlar  kimi  rejissora  dedilər  ki,  ştativin   bir     ayağı  sınıb.  «Torpaq  yol  çox  kələ – kötür  idi,  dəzgahlar  maşında  çox  atılıb  düşüb,  bəlkə  ondandı.»  Kinorejissor   özündən  çıxdı,  qəzəbləndi,  deyindi,  mırıldandı,  söyləndi,  bir  neçə  nəfərə    acıqlandı,  sonrada  susub  oturdu.  Bütün  çəkiliş  meydançası  da  susurdu.  Əsəbi  oturan   rejissor   nəhayət   öz  qoltuqağaclarından  birini  uzadıb  dedi  ki,  kameranı  gətirin,  ştativin  sınan  ayağının  əvəzinə  qoyun. 

                                                        *    *    *      

      Biz  qədim türklərdənik. Vətənimiz  Azərbaycandı.   Bizim   torpaqdakı   kəllə və bədənləri   ayrı   basdırılan  sayagəlməz cəsədlərdə   yadellilərin  barmaq  izi  çoxdu. 

                                                      *    *    *

     Gündəlik  həyatımın  bir  hissəsi  keçdiyi  avtobusdayam.   Yeksənəq  rənglərdi  yenə.  Diringi  toy  mahnısı  qulaq  deşir.  Keşlə  məscidinə  yaxınlaşanda    sürücü  musiqini  kəsir.   Digər  müsəlman  sürücüləri  də  məscidə  və  məzarlığa  yaxınlaşanda  belə  eləyir.   Məntiqsizliyin  axırı  görünmür…! Cahillik  və  tamam.  Yoxsa   yalnız   məscidlərlə,   digər  xalqlardakı  «Tanrı ev»lərimi   Allahın    mülkiyyətinə   aiddi,  ona   görə  də  yaxınlaşanda  hörmət  və  qorxudan   hansısa  ehtiramını  bildirir?!  Deməli   qalan  yerlərdə   qorxmamalıyıq – hər   cür  yaramazlıq    eləmək  olar.  Son  dərəcə  yanlış  və  xətalı  düşüncə!  Yer  üzü,  bütün  kainat  Allahın  mülkiyyəti  deyilmi!?  

Açar sözlər:

     Dostumla   hansısa  ədəbi  məclisdə  oturmuşduq.  İştirak  eləyənlər  şairlər  və  oxuculardı.  Şairlərin  çoxu   kişi,  oxucularınsa  çoxu     qadın idi. Şairlər  növbə  ilə  kürsüyə  qalxıb  şeir  derdilər.  Dikələn  və  udqunan parıltılı  baxışlar  onlara  zillənirdi. Sonrasa ehtizazlı  çəpiklər.  Qarşımızdakı  sırada  oturan  qadınların  biri  daha  çox  seçilirdi.  Cavandı.  Üzünün  qanışirin  dərisində  solğun  cazibə  vardı. Şeiri  dinləyəndə  kirpikləri  titrəyirdi,  dodaqlarını  yalayırdı  və  hərarətlə  əl  çalırdı.  Sonda,  məclisi  aparan  təvəqqe  ilə  kimisə  dəvət  elədi.  Birinci  sırada  oturanlardan  birisi  ayağa  durub  süni  təvazö  ilə  kürsüyə  qalxdı.  Onu  tanıyırdım. Media   aləmindəki  zənginlərdən  idi.  Hardasa  əlli  beş  yaşı  olardı.   Odla – alovla  şeir  oxumağa   başladı.  Ailə  dəyərlərindən,  körpələrin  ülviliyindən,  ana  qayğısından,  övlad  sevgisindən   və  bütün  bunların  toxunulmaz  müqəddəsliyindən  söz  açdı.  Bayaqkı  qadına  baxdım.  Təəccübləndim.  Şövqü  sönmüşdü.  Kirpiklərini  endirib  yerə  baxırdı.  Görkəmindən  qüssə  yağırdı.  Şeir  qurtaranda  da  əl  çalmadı.    Bayıra  çıxanda  dostumdan  soruşdum: 

   –     Qabaq   sırada  bizdən  sola  oturan  qadın  kimdi?   

   O,  etinasızlıqla   üzünü  mənə  tərəf  çevirmədən   dedi: 

  –    Ən  axırda  şeir  deyənin  məşuqəsi...

Açar sözlər:

   Şərqdə  qızlar  böyüyür,  tədricən  bütün  tabular  haqda   analarından  öyrənir  və   yaxın   rəfiqəyə  çevrilirlər.  Atalar  isə  oğullara  tabular  haqda  danışmır.  Atalar   tabu – du. 

*    *    *    

Açar sözlər:

    Hardasa   torpağın      altda   çəyirdək    çatladı... 

                                                      *    *    * 

    Yer   kürəsinin   xəritəsində  şəhərlər  çoxalır.  Əvvəllər  adam  çox olanda  şəhər  yaranardı.   

                                                         *    *    * 

     Avtobusda   cibgir   hərifə  yan  aldı.   Pencəyin  üst  cibinə  iki   barmağını  salmaq  imkanı  tapdı.  Kəsik   çubuğa  bənzər  yumşaq  nəsə   barmaqlarına  ilişdi.  Baxmayıb,  öz   cibinə  ötürüb  avtobusdan  düşdü. Mürgülü  şəhərin  küçələrindən  birində    kənara  çəkilib   cibindəkini  çıxardı.  Bu  barmaq  idi.  Cibgir  cəld  öz  barmaqlarına  baxdı. 

                                                           *    *    *  

     Xırda  hekayətlərimi    oxuyandan  sonra   dostum  Elşən  mənə  dedi:  «Sən  daha  maraqlısan.»   O  dəqiqə  razılaşdım.   Çünki  bizi  Yaradan  sonsuz  dərəcədə   maraqlı  yazır.  

                                                           *    *    *  

    Dostum  Səlimin  şeirində  yarpaq,  ağacdan   qopub  poçt  qutusuna  düşmüşdü. 

                                                          *    *    *   

     Rəqəmlər  və  hərflər;  kvintilyon  sayındakı   hər  hansı  ədəd   rəqəmlə  yazılarsa  heç  bir  sətri   tutmaz.  Əgər  hərflə   yazılarsa    səhifədən  çox  tutar. 

                                                          *    *    * 

      Şəhvət  itəndən  sonra  kişi  və    qadınların   cinsləri   eyniləşir.  Adam  olurlar. 

                                                         *    *    *  

Açar sözlər:

    Vətəndə   evi   olmayanlara  deyirəm:   Gedin,   Marsa!

                                                        *    *    *

   Səmanın  üzünü  tutan  sıx  göydələnlər  ucalır. İndi  adamlar  durmadan  daha  da  hündürdə  yaşamağa can  atır.  Göydələnlərdən  aşağı  ağaclar  var,  ağaclardan  aşağı  üstündə  gəzdiyimiz   torpaq.  Mən  gəzirəm.  Bura  park  adlanır.   Ağacları  büzüşüb. Torpaq  cadar – cadardı.  Yaxınlıqda  iri  borudan  axan  suyun  şırıltısı  eşidilir.  Su  nəhəng  sement – qum  məhluluna  axır.   Fəhlələr  ciddi  cəhdlə  işləyirlər. Çox  keçməyəcək  bir  göydələn  də  artacaq.       İnsanlar  Babil  qülləsini  tez  unutdular.

Açar sözlər: